Archiwa kategorii: spisy treści i artykuły

Spis treści 9/2021 część 1

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 9, część 1, 2021

 

 

Od Redakcji

O IX tomie czasopisma FILOZOFIA I NAUKA. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 

 

WIEDZA W AKADEMII I POZA AKADEMIĄ

Blok tematyczny pod redakcją Marka Hetmańskiego

 

Marek Hetmański – Wprowadzenie do bloku tematycznego „Wiedza w akademii i poza akademią” 

Janusz Grygieńć – Czy powinniśmy bać się zależności epistemicznej (i jak bardzo)? 

Agnieszka Lekka-Kowalik – Akademicka nauka przemysłowa i jej normy PRICE 

Rafał Paweł Wierzchosławski – Funkcjonowanie nauki poza akademią – nauka protestancka, modernizm wyboru i wiedza ekspercka 

Marcelina Zuber – Uczeni wobec wyzwań współczesności: „komunizm” etosu uczonych jako norma etyczna czy zasada regulująca praktykę badawczą 

Andrzej Stawicki – Tworzenie wiedzy na pograniczu nauki i praktyki w ujęciu systemowym. Przypadek polskich nauk humanistycznych i społecznych 

Katarzyna Krzemińska – Społeczne tworzenie kryteriów demarkacyjnych między nauką i pseudonauką 

Józef Dębowski – O klasycznie pojętej prawdzie, postprawdzie i zasadzie źródłowości 

Małgorzata Czarnocka – Natura post-prawdy 

Tomasz Walczyk – Zagadnienie wiedzy rozszerzonej z perspektywy epistemologii rozszerzonej i teleepistemologii 

Marcin Trybulec – W stronę epistemologii artefaktów poznawczych 

Maciej Wodziński, Marek Hetmański – Wiedza ekspercka i eksperckość przez doświadczenie w dziedzinie autyzmu: kontekst pozainstytucjonalny 

 

Studia i rozprawy

Jerzy Gołosz – Pitagorejczycy, albo pochwała metafizyki 

Marek Maciejczak – Kontekst habitualności w husserlowskiej teorii świadomości 

Krzysztof Sołoducha – Kilka uwag na temat naturalistycznych prób racjonalizacji hermeneutyki 

Damian Winczewski – Materializm dialektyczny po „diamacie”: naukowa ontologia dialektyczna i materializm przyrodniczy 

Alina Bernadetta Jagiełłowicz – Zaangażowana filozofia ochrony zdrowia 

 

Polscy myśliciele o nauce

Mariusz Mazurek – Czesław Białobrzeski – fizyk i filozof 

 

Polemiki i dyskusje

Marek Błaszczyk – Wobec pytania o sens ludzkiej egzystencji 

Sebastian Kozera – Superinteligentne byty jako źródło egzystencjalnego zagrożenia według Nicka Bostroma 

Spis treści 8/2020 część 2

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 8, część 2, 2020

 

 

Od Redakcji – 

O drugiej części VIII tomu czasopisma FILOZOFIA I NAUKA. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 

 

Andrzej ŁukasikO postawach fizyków wobec filozofii 

Stanisław CzerniakMaxa Schelera pluralistyczna koncepcja wiedzy 

Pavlo SodomoraNaturalism and Conventionalism in Plato’s Dialogues and Nativistic Theories of Language 

Małgorzata CzarnockaEdmunda Husserla idea nauki i projekt fenomenologii jako nauki

Paweł DziedziulMelioryzm Stevena Pinkera 

Barbara TrybulecPodmiot czy agent? Rozumienie podmiotowości w erze artefaktów poznawczych 

Magdalena Łata, Andrzej ŁukasikCzy prawda zawsze jest piękna, czyli, jak wartości estetyczne mogą stać się przeszkodą epistemologiczną 

Zdzisława PiątekO naturze myślistwa, przeszłość, teraźniejszość i przyszłość 

Marcin UrbaniakO przyrodniczo-społecznej szkodliwości praktyk łowieckich 

 

POLSCY MYŚLICIELE O NAUCE

Blok tematyczny pod redakcją Marioli Kuszyk-Bytniewskiej

 

Mariola Kuszyk-Bytniewska Polscy myśliciele o nauce. Wprowadzenie 

Emanuele CocoThe Philosopher Ahead of His Time. Ludwik Fleck and the Complexity of Science (Communication and Notes) 

Zbysław MuszyńskiSemiotyczne warunki porozumiewania się w ujęciu Leona Koja 

Józef Dębowski Zasada przezroczystości znaku. Punkt widzenia Leona Koja 

Paweł BytniewskiAlina Motycka – filozofka nauki 

Spis treści 8/2020 część 1

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 8, część 1, 2020

 

ERA KOMPUTERYZACJI
Zeszyt monotematyczny pod redakcją Małgorzaty Czarnockiej i Mariusza Mazurka


Małgorzata Czarnocka, Mariusz Mazurek — Wprowadzenie: ERA KOMPUTERYZACJI 
Jacek KoronackiSztuczna inteligencja w odczarowanym świecie 
Witold MarciszewskiThe Computational and Pragmatic Approach to the Dynamics of Science 
Kazimierz TrzęsickiIdea sztucznej inteligencji 
Andrzej Targowski, Henryk KrawczykInformatyka jako dziedzina wiedzy wspomagająca realizacje ludzkich przedsięwzięć 
Mariusz MazurekO obiektach wirtualnych 
Andrzej KiepasCzłowiek w świecie procesów cyfryzacji – współczesne wyzwania i przyszłe skutki 
Beata Witkowska-MaksimczukCyfrowy komunizm 
Jacek GurczyńskiO wartościach w środowisku cyfrowym. Wybór Cyphera  
Paweł PolakModelowanie komputerowe w filozofii – uwagi metodologiczne 
Paweł StacewiczO znaczeniu pojęć informatycznych dla filozofii na przykładzie rozróżnienia między cyfrowością i analogowością 
Sławomir LeciejewskiProblem big data w naukach eksperymentalnych 

Spis treści 7/2019 część 2

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 7, część 2, 2019

 


Od Redakcji – O CZĘŚCI 2 TOMU 7 CZASOPISMA FILOZOFIA I NAUKA. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 


FILOZOFICZNE PROBLEMY NAUK BIOLOGICZNYCH.

W DZIEWIĘĆDZIESIĄTĄ ROCZNICĘ URODZIN PROFESORA LESZKA KUŹNICKIEGO
Blok tematyczny pod redakcją Włodzimierza Ługowskiego


Włodzimierz ŁugowskiFilozoficzne problemy nauk biologicznych w dziewięćdziesiątą rocznicę urodzin Profesora Leszka Kuźnickiego. Wprowadzenie do bloku 
Leszek KuźnickiCzy i jak definiować życie 
Krzysztof ChodasewiczOsobnik, organizm i życie 
Adrianna GrabiznaJaka matka, taka córka – evo-devo i pojęcie rozszerzonego dziedziczenia w kontekście psychologii oraz mechanizmu międzypokoleniowego przekazu stylu przywiązania i zdolności do mentalizowania 
Ewa Joanna GodzińskaEtologia i co dalej? Niektóre filozoficzne kwestie kształtujące badania zachowania zwierząt 
Józef Andrzej StuchlińskiO modelowaniu formalnym czynników i mechanizmów ewolucji
Andrzej GecowWspółczesny powrót do Lamarcka w zgodzie z Darwinem 
Krzysztof ChodasewiczŻycie i umysł. Dwie strony tego samego zjawiska? 
Aleksander A. ZiemnyO problematyce konceptualizacji pojęcia genu 
Iwona OlejniczakIntencjonalne zachowania małp człekokształtnych 
Leszek ŻukKierunkowość procesów ewolucji 
Dariusz A. SzkutnikW poszukiwaniu przyczyn dynamicznego rozwoju organicznego. Uwagi metodologiczne 
Alicja KubicaTytan versus enceladus, czyli o mnogości teorii biogenezy i świadomości filozoficznej uczonych 
Włodzimierz ŁugowskiŻycie jako naturalna własność materii. Na tropie „sprawców” przełomu w przyrodoznawstwie historycznym 

 

Studia i rozprawy
Stanisław CzerniakKoncepcja kapitalizmu akademickiego Richarda Müncha. Próba rekonstrukcji i filozoficznego komentarza 
Małgorzata CzarnockaEdmunda Husserla idea nauki i projekt fenomenologii jako nauki ścisłej 
Tomáš ČanalKnowledge of Language and a Radical Scepticism 
Jadwiga Skrzypek-FaluszczakSources of Philosophical Reflection. Irrationality of Rationality as a Substrate 
Marzenna CyzmanZaskakujące pojęć wędrówki i związki. O kolektywie myślowym Ludwika Flecka i wspólnocie interpretacyjnej Stanleya Fisha 

Spis treści 7/2019 część 1

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 7, część 1, 2019


COGNITIVE SEMIOTICS:
PERSPECTIVES ON THE STUDY OF MEANING-MAKING

Edited by Piotr Konderak


Piotr KonderakIntroduction: Perspectives on the Study of Meaning-Making 


I. Semiotic Perspective
Göran SonessonSemiosis in History. The Emergence of Alter-Culture 
Shekoufeh Mohammadi ShirmahalehPeircean Metaphor Reexamined: Creation, Function and Interpretation 
Donna WestSemiotic Determinants in Episode-Building: Beyond Autonoetic Consciousness 


II. Linguistic Perspective
Jens Allwood, Elisabeth AhlsénDimensions of Context. Classifying Approaches to the Context of Communication 
Paul A. Wilson, Barbara Lewandowska-TomaszczykCognitive Structure and Conceptual Clusters of Emotion Terms 
Elżbieta Magdalena WąsikExposing the Dialogical Nature of the Linguistic Self in Interpersonal and Intersubjective Relationships for the Purposes of Language-and-consciousness-related Communication Studies 


III. Metatheoretical Perspective
Zdzisław Wąsik Epistemology as a Semiotic Cartography of Human Knowledge and Cognition 

Spis treści 6/2018

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 6, 2018


Od RedakcjiO VI tomie czasopisma FILOZOFIA I NAUKA. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 


I. Studia i rozprawy
Ignacy S. FiutCzy możliwy jest „czwarty świat” w modelu EE Karla R. Poppera? 
Stanisław CzerniakJürgen Mittelstrass: nauki humanistyczne w świetle idei jedności nauki 
Małgorzata CzarnockaJak nauka jest uniwersalna? 
Marek SuwaraBiologiczno-informatyczna analogia w wyjaśnianiu rozwoju nauki i kultury 
Jagna BrudzińskaFenomenologia jako teoria doświadczenia a wyzwania współczesnej humanistyki – nowe perspektywy w badaniach nad człowiekiem 
Rafał MichalskiCzy Arnold Gehlen był naturalistycznym redukcjonistą? 
Marcin UrbaniakSpojrzenie na zdolności hermeneutyczne człowieka z perspektywy zoologicznej 
Jarosław MrozekCzy zmiana kryteriów naukowości we współczesnej fizyce teoretycznej? 
Adam Krawiec, Marek Szydłowski, Paweł TamborSwoistość ontologiczna i epistemologiczna kosmologii jako nauki o wszechświecie 
Marek GurbaOn Nicholas Rescher’s Orientational Pluralism in Metaphilosophy 
Karolina OwczarekRozważania o filozofii umysłu na podstawie Dialogów Stanisława Lema 


POLSCY MYŚLICIELE O NAUCE
Blok tematyczny pod redakcją Marioli Kuszyk-Bytniewskiej


Mariola Kuszyk-BytniewskaPolscy myśliciele o nauce 
Andrzej Bronk, Monika WalczakStanisława Kamińskiego opcje metodologiczne 
Józef DębowskiSpór o naukowość filozofii. O Zdzisława Cackowskiego dyskusji z fenomenologią 

Anna MichalskaStefana Amsterdamskiego pojęcie ideału wiedzy naukowej: w stronę nowej koncepcji podmiotu nauki 
Mariola Kuszyk-BytniewskaFlorian Znaniecki o nauce. Perspektywa ontoepistemologiczna 
Grzegorz PyszczekSpołeczna rola mędrca. Wokół koncepcji Floriana Znanieckiego 


II. Polemiki i dyskusje
Marta BłaszczyńskaCzłowiek i antropologia filozoficzna Arnolda Gehlena a pytania współczesnych czytelników 
Grzegorz SmolińskiNauka i jej krytyka: kontekst teorii aktora-sieci 

Spis treści 5/2017

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 5, 2017

 

O V tomie czasopisma FILOZOFIA I NAUKA. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 

 

I. Rozdział książki Moralbewußtsein und kommunikatives Handeln Jürgena Habermasa

Filozofia jako instancja rezerwująca niektóre miejsca dla nauk i interpretująca kulturę w jej całości 

 

II. Studia i rozprawy

 

ORGANIZM, CIAŁO, TOŻSAMOŚĆ, TECHNIKA

blok tematyczny pod redakcją Ewy Nowak

 

Ewa NowakOrganizm, ciało, tożsamość, technika 

Ewa Nowak, Roberto Franzini TibaldeoOrganizm i wolność. Filozofia życia i etyka nauk o życiu 

Małgorzata Leśniewska, Piotr LeśniewskiCiało „nienormalne”. O roli anomalii w rozwoju nauk biologicznych 

Ewa Nowak„Ustrój cielesny” w doświadczeniu podmiotowym i międzypodmiotowym: zrozumieć fenomen allotransplantacji 

Filip BardzińskiO holistycznym modelu ludzkiej natury u Maine de Birana i Michela Henry 

Paweł CiniewskiAmbiwalencja transhumanizmu wobec cielesności

Jonasz PawlaczykJaka przyszłość dla cielesności? 

 

FILOZOFIA NAUK SPOŁECZNYCH – TEORIA I PRAKTYKA

blok tematyczny pod redakcją Marioli Kuszyk-Bytniewskiej

 

Mariola Kuszyk-BytniewskaFilozofia nauk społecznych – teoria i praktyka. Kłopoty to nasza specjalność 

Tomasz BurdzikDrapieżne czasopisma jako przykład nieetycznego publikowania 

Mateusz SzymczychaPoza tekstem – o antropologii historyczno-kulturowej Christopha Wulfa 

Paweł BytniewskiPrzeszłość i przyszłość antropologii kulturowej 

Paweł UrbańskiJean Jacques Rousseau: oświecenie a sobą-pisanie 

Mariola Kuszyk-BytniewskaObiektywność a obiektywizacja w naukach społecznych 

* * *

Małgorzata CzarnockaO krytyce nauki 

Ignacy S. FiutWiedza w ujęciu realizmu ewolucyjnego Bolesława Józefa Gaweckiego 

Marcin UrbaniakWiedza w ujęciu determinizmu memetycznego 

Marcin UrbaniakDlaczego zwierzęta coś wiedzą? Zarys socjobiologicznej koncepcji wiedzy 

Mariusz MazurekDwa typy modeli w nauce a problem odkrycia i zagadnienie reprezentacji 

Andrzej WilkAbsolutyzm logiczny a ontologia 

Józef L. KrakowiakAndrzeja Grzegorczyka endocentryczne „relacje ze sobą” jako związki z wartościami, kulturą czy życiem w ogóle 

Paweł ZagożdżonZetknięcie dwóch paradygmatów – religijny psychiatra 

Magdalena ŁataObraz Melancholia Jacka Malczewskiego w kontekście teorii lingwistyki kognitywnej 

 

Spis treści 4/2016

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 4, 2016

 

O IV tomie czasopisma FILOZOFIA I NAUKA. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 

 

I. Rozdziały książki Nachmetaphysisches Denken II Jürgena Habermasa

Świat życia jako przestrzeń racji ucieleśnionych symbolicznie 

Hipoteza na temat sensu rytuału w perspektywie historii gatunku 

 

II. Studia i rozprawy

Paweł Bytniewski Althusser i Foucault – dwie epistemologie lektury 

Małgorzata CzarnockaNauka konstytuowana przez interesy. O koncepcji Jürgena Habermasa 

Konrad WaloszczykReligia i nauka w myśli Pierre’a Teilharda de Chardin (1881–1955) 

Rafał MichalskiKoncepcja uprzestrzennionego podmiotu w filozofii Arnolda Gehlena 

Jakub GomułkaNieintuicyjna czy niekonsekwentna teoria intencjonalności? Spór między Dennettem i Searlem 

Barbara TrybulecO czym myśli Microsoft? Kontrowersje wokół grupowego podmiotu poznania 

Jarosław MrozekCzy odwrót od naturalizmu w fizyce? 

Rafał Antoni KupczakSpojrzenie na problematykę antropogenezy w świetle sporu wokół wyników badań porównawczych działań narzędziowych małp 

 

Blok tematyczny: FILOZOFIA NAUK SPOŁECZNYCH – TEORIA I PRAKTYKA

pod redakcją Marioli Kuszyk-Bytniewskiej

 

Mariola Kuszyk-BytniewskaWprowadzenie do bloku Filozofia nauk społecznych – teoria i praktyka 

Krzysztof ArbiszewskiMy jako podmioty społecznie konstruowanej wiedzy. Reinterpretacje i uzupełnienia fenomenologii społecznej Petera Bergera i Thomasa Luckmanna 

Andrzej W. NowakCzy Rwanda istnieje? Zwrot ontologiczny w studiach nad nauką i techniką i jego potencjalne aksjologiczne konsekwencje 

Mirosław ChałubińskiLeszek Kołakowski – nieznany konstruktywista 

 

Blok tematyczny: WOKÓŁ EWOLUCJONIZMU

 

Krzysztof ChodasewiczDobór naturalny, ewolucja kultury i paradoks Dawkinsa 

Marcin UrbaniakFilogenetyczne uzasadnienie zjawiska rozumienia oraz wiedzy proceduralnej i deklaratywnej 

Ignacy S. FiutPoznanie i wiedza w ewolucyjnym ujęciu Tadeusza Garbowskiego 

 

Blok tematyczny: IDEA I TEORIA GESTALT – PRZESZŁOŚĆ I TERAŹNIEJSZOŚĆ

pod redakcją Stanisława Czerniaka

 

Silvia BonacchiGestalt as a Specialized Term: Its Conceptual Definition in Psychology and Philosophy 

Danilo FaccaArystotelesowskie pojęcie formy i jego zastosowanie we współczesnej filozofii 

Stanisław CzerniakWokół kategorialnych powiązań teorii postaci z klasyczną antropologią filozoficzną XX wieku 

Anna MichalskaGestalt i rozwój nauki. Kuhna model zmiany naukowej w świetle teorii Gestalt 

Jagna Brudzińska Typ jako dynamiczna struktura doświadczenia z perspektywy fenomenologii genetycznej 

Przemysław ParszutowiczO związkach filozofii form symbolicznych z psychologią postaci 

 

III. Polemiki i dyskusje

Stanisław CzerniakHans-Jörg Rheinberger o naturze i kulturze 

Sławomir LeciejewskiWizualizacja i techniki notowania w naukach przyrodniczych (według Hansa-Jörga Rheinbergera) 

 

IV. Przekłady

Arnold GehlenPrawda a irracjonalna pewność doświadczenia 

Spis treści 3/2015

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 3, 2015


I. Od redakcji

O III tomie czasopisma FILOZOFIA I NAUKA.  Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 
Recenzenci tekstów zgłoszonych do III tomu

 

I. Rozdział książki Nachmetaphysisches Denken II

Jürgena Habermasa Od obrazów świata do świata życia 

 

 

II. Studia i rozprawy

Giorgio DerossiWymiar percepcyjny w fenomenologii doświadczalnej i w nauce 
Stanisław CzerniakAntropologia filozoficzna Arnolda Gehlena jako model krytyki społeczeństwa 
Rafał MichalskiGeneza języka w perspektywie antropologicznej – stanowiska Arnolda Gehlena i George’a Herberta Meada 
Zdzisława PiątekO banalności dobra rozumianego jako dobro własne istot żywych 
Małgorzata CzarnockaPodmiotowość w neokantyzmie 
Mariusz MazurekModele teoretyczne 
Mariusz MazurekDeflacyjna koncepcja reprezentowania Mauricio Suáreza 
Andrzej GecowDroga do modelu ewolucji struktury. III odcinek Szkicu dedukcyjnej teorii życia 

 

Blok tematyczny: PROBLEMY POSZERZANIA POZNANIA I NAUKI

pod redakcją Pawła Bytniewskiego i Zbysława Muszyńskiego

 

Paweł Bytniewski, Zbysław MuszyńskiProblemy poszerzania poznania i nauki 
Radosław SojakPozwólcie jej latać wysoko. O przyczynach rozbratu między socjologią i społecznymi studiami nad nauką 
Anna MichalskaNauka i racjonalność na gruncie teorii działań komunikacyjnych 
Paweł BytniewskiTrzy modele nieciągłego procesu historii nauk – Bachelard, Canguilhem, Foucault 
Zbysław MuszyńskiUmysł rozszerzony, poznanie rozszerzone, „nauka rozszerzona” 
Barbara TrybulecFenomenologia a kognitywistyka – dwie metody analizy podmiotu poznania perspektywa współpracy i problemy 
Aleksandra Kołtun„Nauka rozszerzona” – agory, laboratoria, maszyny społeczne 
Małgorzata KoronkiewiczRealizm Charlesa Sandersa Peirce’a i antyrealizm Richarda Rorty’ego 

 

Blok tematyczny: FILOZOFIA BIOLOGII, FILOZOFIA PRZYRODY.

W PIĘĆDZIESIĄTĄ ROCZNICĘ ŚMIERCI JOHNA BURDONA SANDERSONA HALDANE’A

pod redakcją Włodzimierza Ługowskiego

 

Włodzimierz Ługowski: Filozofia biologii, filozofia przyrody. W pięćdziesiątą rocznicę śmierci Johna Burdona Sandersona Haldane’a 
Marek ŁagoszHistoria naturalna a historia społeczna. Szkic porównawczy 
Janusz UchmańskiMatematyczność biologii 
Anna LemańskaEwolucja jako realizacja projektu? 
Krzysztof ChodasewiczJ. B. S. Haldane i sformułowania warunków doboru 
Andrzej GecowOd genetyki populacyjnej Haldane’a wieku XX, do informacji biologicznej i dziedzicznej Jabłonki dziś 

 

IV. Przekłady

Max HorkheimerZagadnienia kształcenia akademickiego (1952 r.) 
Arnold GehlenPrzyczynek do teorii filogenezy ludzkiej mowy 

 
 

Spis treści 2/2014

FILOZOFIA I NAUKA
Studia filozoficzne i interdyscyplinarne
Tom 2, 2014
I. Od redakcji
 
II. Studia i rozprawy
 
Blok tematyczny: FILOZOFIA W UCZELNI TECHNICZNEJ
Zbigniew KrólFilozofia a nauki ścisłe 
Grzegorz PyszczekFilozof w uczelni technicznej 
* * *
Stanisław CzerniakFilozofia techniki Gernota Böhmego 
Małgorzata CzarnockaPodmiotowość według Kanta 
Andrzej WilkChaos a nieobliczalność